Prva berba paprike donosi prvu zaradu, ali za komercijalnog proizvođača ona označava početak kritične faze.
Biljka je nakon iznošenja prvog talasa plodova fiziološki iscrpljena. Ako se u ovom momentu ne odreaguje brzo i precizno, rizikuje se drastičan pad prinosa u drugom kolu, sitniji plodovi i pojava fizioloških poremećaja koji robu prebacuju u drugu klasu.
Uklanjanjem prvih plodova, sa biljke se skida ogroman „potrošač“ hranljivih materija. Biljka reaguje pokretanjem novog talasa porasta vegetativnih organa – grananje i dalji vegetativni rast i formiranjem novih cvetnih pupoljaka.
Tokom letnjih meseci, pri temperaturama iznad 32–35°C i nedostatku vlage, usvajanje hraniva preko korena može biti znatno otežano.
ČITAJTE I: Povrtari, obratite pažnju na crnu pegavost lišća šargarepe
Posledice temperaturnog i vodnog stresa ispoljavaju se kroz poremećaje u fiziološkim procesima, pojavu vršne truleži plodova, uvijanje listova, pucanje plodova, kao i opadanje cvetova i mladih zametaka. U takvim uslovima folijarna prihrana predstavlja važnu dopunsku meru.
Za kontinuiranu berbu vrhunskog kvaliteta, strategija đubrenja nakon prve berbe mora se bazirati na tri stuba:
- Obnavljanje vegetativne mase
- Pravilna ishrana kalijumom i kalcijumom
- Fiziološki status biljke nakon prve berbe
Temelj visoke produktivnosti u gajenju paprike leži u kombinaciji makroelemenata kao osnovnih gradivnih materija i aminokiselina. One podstiču brzu regeneraciju biljke i maksimalno iskorišćavanje hraniva iz zemljišta.
Kalcijum (Ca)
Kalcijum ima ključnu ulogu u izgradnji ćelijskih zidova, čvrstini plodova, kao i smanjenju rizika od pojave vršne truleži. Tokom visokih letnjih temperatura njegovo usvajanje i transport mogu biti otežani. Zbog toga se preporučuje primena kalcijum-nitrata kroz sistem kap po kap.
Kalijum (K)
Nedostatak kalijuma usporava rast, izaziva nekroze i sušenje starijeg lišća. Plodovi ostaju sitniji i slabije razvijeni. Plodovi nemaju intenzivno crvenu boju, nemaju dovoljnu količinu šećera (suve materije) u plodu, dovoljnu čvrstinu. Samim tim se ne mogu transportovati na veću udaljenost. Međutim, prekomerna primena kalijuma i magnezijuma može otežati usvajanje kalcijuma i povećati rizik od vršne truleži. Nedostatak Ca i K razlikuje se i po mestu pojave simptoma. Kod kalcijuma prvenstveno stradaju mlada tkiva, dok se kod kalijuma simptomi prvo javljaju na starijem lišću.
Simptomi nedostatka Ca i K kod paprike
| Karakteristika (deo biljke) | Nedostatak Kalcijuma (Ca) | Nedostatak Kalijuma (K) |
| Lokacija prvih simptoma | Najmlađe lišće i vršni pupoljci (element je nepokretan) | Starije (donje) lišće (element je pokretan i seli se u mlade delove |
| Simptomi na plodu | Trulež vrha ploda (apikalna nekroza)
vodenaste pege koje postaju suve, tamne i kožaste Česta sekundarna pojava crne plesni (Alternaria) |
Plodovi ostaju sitni, tankih zidova, neravnomerno sazrevaju i gube sjaj
Često dolazi do opadanja zametnutih plodova |
| Simptomi na lišću | Ivice najmlađih listova se uvijaju nadole
(izgled izvrnute kašike)
Javlja se nekroza (sušenje) samih ivica lista |
Ivice starijih listova žute (hloroza),
a zatim se suše i uvijaju nagore (izgled „spaljenih“ ivica) |
| Vršni pupoljci i rast | Izumiranje vršnog pupoljka (apikalnog meristema)
biljka potpuno prestaje sa linearnim rastom |
Biljka zadržava vrh, ali ima žbunast, „skraćen“ izgled (skraćene internodije) i opštu slabost |
| Osetljivost na stres | Direktno povezan sa stresom od suše i temperaturama iznad 35°C | Biljka gubi turgor (vene) čak i kada ima dovoljno vode, jer kalijum reguliše otvaranje stoma |
| Glavni uzrok pojave | Blokada usvajanja usled suše, viška azota/kalijuma ili niske transpiracije | Stvarni nedostatak u zemljištu ili blokada usled prevelike količine kalcijuma/magnezijuma |
Primena aminokiselina ključna agrotehnička mera
Tokom letnjih meseci i u uslovima kada biljke usled visokih temperatura, nedostatka padavina i suše prolaze kroz ozbiljan stres, primena aminokiselina postaje ključna agrotehnička mera. U takvim situacijama, upotreba aminokiselina pomaže jer one deluju kao direktan izvor energije.
Biljkama se omogućava da preskoči proces sinteze sopstvenih aminokiselina i da se brže oporavi. One deluju tako što štite ćelijske membrane, umanjuju negativne efekte toplote i suše, podstiču nastavak normalnog rasta i cvetanja, te sprečavaju opadanje tek zametnutih plodova paprike.
Vršna trulež plodova paprike je abiotički poremećaj povezan sa neujednačenim vodnim režimom i otežanim usvajanjem i transportom kalcijuma. Oštećeno tkivo često naknadno naseljavaju saprofitne gljive iz roda Alternaria, zbog čega se može steći utisak da je primarni uzrok parazitarno oboljenje. Rizik od pojave vršne truleži može se smanjiti redovnim navodnjavanjem i pravilnom ishranom kalcijumom.
Preparati kompanije KITE DOO – AminoPro, Mainstay Ca i Barrier predstavljaju kombinaciju namenjenu oporavku biljaka nakon prve berbe, boljoj snabdevenosti kalcijumom i povećanju otpornosti lista i ploda.
AminoPro – brza energija i antistres
Slobodne aminokiseline pomažu biljci da lakše prebrodi stres nakon berbe, ubrza regeneraciju i nastavi formiranje novih izdanaka i cvetnih pupoljaka. Preporučena doza primene 1-3 l/ha (https://www.kitedoo.rs/agronomija/aminopro/).
Mainstay Ca – nano-kalcijum protiv vršne truleži
Nano Shield tehnologija omogućava brzo usvajanje i efikasniji transport kalcijuma ka novoformiranim plodovima i vršnim delovima biljke. Može se primenjivati folijarno u dozi od 2-3 l/ha i kroz sistem kap po kap u dozi od 10-15 l/ha. Mainstay Ca i AminoPro su kompatibilni i njihova se efikasnost povećava kada se koriste zajedno u mešavini. Videti na LINKU.
Barrier – kalcijum i silicijum za dodatnu zaštitu
Kombinacija kalcijuma i silicijuma doprinosi jačanju površinskih tkiva lista i ploda, smanjenju gubitka vode i boljoj otpornosti na sunčeve ožegotine i druge stresne uslove. Preporučena doza primene 2-4 l/ha. Videti OVDE .
Kalendar tretmana (15–20 dana nakon prve berbe)
| Dan nakon berbe | Tip primene | Sastav koktela
(Miks u tanku) |
Cilj tretmana |
| 1–2. dan | Folijarno | AminoPro
+ Fungicid (bakarni preparat) |
Dezinfekcija rana od berbe, antistres oporavak |
| 2. dan | Fertigacija | NPK 1:1:1
(npr. 20:20:20) |
Pokretanje vegetacije i obnova lisne mase kroz koren. |
| 4–5. dan | Fertigacija | Mainstay Ca
(kroz sistem kap po kap) |
Direktan unos nano-kalcijuma za zametke druge berbe |
| 7–8. dan | Folijarno | AminoPro
+ Mainstay Ca |
Poboljšanje cvetanja,
bolji kvalitet polena i oplodnja novog talasa. |
| 11–12. dan | Fertigacija | NPK sa naglašenim kalijumom (npr. 11:14:35) | Intenzivan porast, postizanje mesnatosti i nalivanje plodova |
| 15. dan | Folijarno | Barrier | Stvaranje silicijumske barijere protiv sunčevih ožegotina i bolesti |
U gajenju paprike, folijarni tretmani makroelementima i aminokiselinama izvode se tokom leta kada vladaju visoke temperature. Dodavanje preparata Surfare omogućava brže i efikasnije usvajanje hraniva pre nego što ona ispare sa lista. Nakon prve berbe, u fazi intenzivnog zametanja novih plodova, Surfare se primenjuje folijarno u kombinaciji sa namenskim đubrivima i aminokiselinama. Pogledati OVDE. Uobičajena doza primene je 0,3 l/ha. Doza se mora korigovati prema habitusu (bujnosti) biljke i količini vode koja se potroši pri tretmanu.
Važne napomene povrtarima
Pri visokim temperaturama usvajanje hraniva preko korena može biti ograničeno, pa folijarna prihrana predstavlja važnu dopunsku meru. Kalcijum doprinosi čvrstini plodova, dok aminokiseline pomažu biljci da lakše prebrodi stres nakon berbe i visokih temperatura. Tretmane je najbolje obavljati rano ujutru ili kasno uveče.
U komercijalnom povrtarstvu, pauza u ishrani nakon prve berbe je luksuz koji direktno smanjuje profit. Kontinuiranim i precizno tempiranim snabdevanjem kalijumom i kalcijumom obezbeđuje se da drugo kolo paprike po krupnoći, mesnatosti i sjaju nimalo ne zaostaje za prvim.
Izvor: KITE DOO Novi Sad